Internationale Vrouwendag: “Veel mensen denken dat we er al wel zijn”

Organisaties verantwoordelijk

Yvonne onderzoekt hoe organisaties omgaan met gender, diversiteit en inclusie — en welke interventies daadwerkelijk helpen om gelijkheid te bevorderen. Dat klinkt misschien abstract, maar de maatschappelijke urgentie is groot, benadrukt ze. “De wereld bestaat voor de helft uit vrouwen. De Nederlandse samenleving bestaat voor een groot deel uit mensen met heel verschillende achtergronden. Diversiteit is dus een gegeven. Maar hoe organisaties daarmee omgaan, leidt soms nog tot wat ik handelingsverlegenheid zou noemen.”

Die handelingsverlegenheid is precies waarom Internationale Vrouwendag nog steeds bestaat. Yvonne: “Dat zoveel mensen denken 'we zijn er al wel’, is eigenlijk een vorm van wensdenken. We doen alsof de normen die we hebben ook daadwerkelijk de praktijk zijn. Maar als je goed kijkt naar hoe het er anno 2026 uitziet, dan is er nog behoorlijk wat ongelijkheid.”

“Ik las vanochtend nog in de krant over een nieuw SER-onderzoek: meer dan de helft van de Nederlandse bedrijven heeft een top die volledig uit mannen bestaat. Hoe we tot het idee zijn gekomen dat we er al zouden zijn, ik weet eerlijk gezegd niet waar dat op gebaseerd is.”

De loonkloof en de kleine steek

Aan concrete voorbeelden geen gebrek. De loonkloof tussen mannen en vrouwen bestaat nog altijd. Vrouwelijke leiders krijgen vaker te maken met discriminatie en haatreacties. En de sociale veiligheid van vrouwen op straat vraagt nog steeds om actie. Maar Yvonne wijst ook op iets subtielers: de zogenoemde micro-agressies.

“Dat zijn kleine voorvallen die je één voor één misschien niet zo zwaar zou noemen. Een grapje hier, een opmerking daar. Maar het stapelt op tot een gevoel van ‘anders zijn’, en dat leidt tot ongelijkheid. Humor is een van de manieren waarmee dat gebeurt. En als je dat niet leuk vindt, heb jíj geen gevoel voor humor.”

Een hardnekkige misvatting vindt Yvonne dat emancipatie ‘een vrouwenzaak’ zou zijn. “Zowel mannen als vrouwen hebben veel te winnen bij een verdere emancipatie van de samenleving. Die laat ook meer ruimte voor diversiteit onder mannen. Mannen die niet in het klassieke beeld van de ambitieuze zelfpromotor passen, hebben last van diezelfde nauwe normen. En mannen die in deeltijd willen werken, worden daar nog heel vaak op aangesproken.”

Niet alleen aantallen tellen

Yvonne pleit voor een bredere blik op emancipatie. “We praten veel over aantallen vrouwen aan de top, en dat is begrijpelijk, maar onvoldoende. Zelfs als je de top evenwichtiger hebt samengesteld, wil dat nog niet zeggen dat de onderliggende organisatieprocessen zijn ingericht vanuit een idee van diversiteit, gelijkheid, en inclusie.”

Ze noemt als voorbeeld sterk hiërarchische structuren, waarin één leidinggevende bepaalt wie talent heeft. “Die herkent dan vooral het talent dat op hem- of haarzelf lijkt. Wat helpt, is intersubjectiviteit organiseren: zorg ervoor dat er op het moment van beoordelen altijd meerdere en diverse mensen meekijken.” Ook flexibele werktijden en de mogelijkheid om in deeltijd of hybride te werken zijn geen luxe, maar een kwestie van inclusie. “Voor mensen met zorgtaken of mantelzorgtaken is die flexibiliteit essentieel. Zonder die ruimte wordt werken een stuk ingewikkelder.”

Wat kun je zelf doen?

Tijdens haar lezing bij het ministerie van OCW gaf Yvonne de aanwezige medewerkers een duidelijke opdracht mee: “Doorbreek de macht van de vanzelfsprekendheid door ongelijkheid zichtbaar te maken. Maak er een probleem van!” Die oproep klinkt misschien confronterend, maar is bewust gekozen. Zolang ongelijkheid onzichtbaar blijft, verandert er niets.

Concreet betekent dat bijvoorbeeld: stel vragen bij je werving- en selectieprocedures. Wie beslist er over kwaliteit, en op basis waarvan? Zorg dat beoordelingen nooit van één persoon afhangen. En vraag jezelf af of je organisatie ruimte biedt aan mensen met zorgtaken, een afwijkend werkpatroon of een brein dat anders werkt.

Yvonne merkt dat mannen minder snel naar haar lezingen komen. Dat begrijpt ze wel. “Ze leven niet als vrouwen, dus die noodzaak voelen ze minder. Maar ze hebben er wel degelijk belang bij. Emancipatie vergroot ook de ruimte voor henzelf.”

Internationale Vrouwendag

Op Internationale Vrouwendag gaat Yvonne wandelen met haar beste vriendin, en daarna samen naar een lezing over een feministisch onderwerp. “Ik ben blij om te zien dat er altijd groepen vrouwen zijn, van alle leeftijden, die actie willen ondernemen op het gebied van vrouwenemancipatie. Vrouwen die collectief hun stem willen laten horen. Dat vind ik heel inspirerend."